Πέμπτη, 24 Οκτωβρίου 2013

ΤΖΩΝ ΧΟΛΤ: Απόδραση από την παιδική ηλικία-Οι ανάγκες και τα δικαιώματα των παιδιών


  • Ζητάω να παραχωρηθεί το δικαίωμα (στο παιδί) να αποφασίζει να μην είναι παιδί, να μην εξαρτάται από κανενός είδους κηδεμονία, αλλά να ζει σαν ανεξάρτητος , οικονομικά και νομικά υπεύθυνος πολίτης. Προτείνω να έχει το παιδί το δικαίωμα να αποδράσει από την παιδική ηλικία. 229
  • Τα σχολεία φαίνεται ότι συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο αντιδημοκρατικών, εξουσιαστικών, καταστροφικών και επικίνδυνων θεσμών της σύγχρονης κοινωνίας. Κανένας άλλος θεσμός δεν είναι τόσο βλαβερός για τόσο πολλούς ανθρώπους, κανένας άλλος θεσμός δεν μπορεί να καταστρέψει ολοκληρωτικά σχεδόν την περιέργεια, την ανεξαρτησία, την εμπιστοσύνη, την αξιοπρέπεια, την αίσθηση ταυτότητας και προσωπικής αξίας του ανθρώπου.240
  • Ο Πωλ Γκούντμαν κάθε φορά που συνομιλούσε με τους νέους συνήθιζε να τους λέει ότι ο καλύτερος τρόπος για να θεμελιώσουν ένα κόσμο διαφορετικό και ορθολογικότερο είναι να ενεργούν στην καθημερινή τους ζωή, όσο μπορούν, λες και ο κόσμος αυτός υπάρχει. Τι θα κάνατε, τους ρωτούσε, αν ο κόσμος ήταν λίγο-πολύ όπως θα θέλατε να είναι. Πώς θα ζούσατε, με ποιο τρόπο θα συμπεριφερόσαστε; Να ζήσετε από τώρα με αυτό τον τρόπο, συμπεριφερθείτε με αυτό τον τρόπο. Αν κάτι σας εμποδίζει, προσπαθείστε να το ξεπεράσετε. Μπορούμε να αρχίσουμε να φερόμαστε στα παιδιά ακόμα και στα πολύ μικρά, οπουδήποτε τα συναντάμε, όπως θέλουμε να τους φέρονται οι άνθρωποι στην κοινωνία που προσπαθούμε να διαμορφώσουμε. Μπορούμε να αρχίσουμε προσπαθώντας γα τους φερόμαστε με αβρότητα. Πράγμα που είναι πολύ δύσκολο για όλους εκείνους που διδάχθηκαν από τις εμπειρίες τους να είναι δουλικοί στους ισχυρούς και βίαιοι ή αυταρχικοί στους αδύναμους ή για εκείνους που έμαθαν να αντιμετωπίζουν τα παιδιά σαν αντικείμενα αγάπης και να τους φέρονται όπως σε ένα αγαπημένο σκυλί ή μια γάτα. Για να φερόμαστε με αβρότητα πρέπει πρώτα απ' όλα να σεβόμαστε την αξιοπρέπεια του άλλου και την αίσθηση που έχει για τον εαυτό του.  Πρέπει να του φερόμαστε με κάποια τυπικότητα και να είμαστε επιφυλακτικοί μέχρι να ανακαλύψουμε πώς θέλει να του φερόμαστε. Πρέπει να σεβόμαστε όχι μόνο το φυσικό αλλά και το συναισθηματικό ζωτικό χώρο του άλλου μέχρι να διαπιστώσουμε πόσο σκοπεύει να μας επιτρέψει να εισχωρήσουμε σε αυτόν. Κι επιπλέον, μολονότι το να φερόμαστε με αβρότητα σημαίνει κάτι παραπάνω από το να είμαστε ευγενικοί, σημαίνει τουλάχιστον αυτό. Πρέπει λοιπόν να μάθουμε να λέμε στο παιδί "παρακαλώ", "συγγνώμη", "ευχαριστώ", και μάλιστα με το ίδιο ύφος που έχουμε όταν λέμε ανάλογα πράγματα σε κάποιον ενήλικο. 268
  •  Με το θεσμό της παιδικής ηλικίας εννοώ τη νοοτροπία και τα συναισθήματα, καθώς και τα έθιμα και τους νόμους που δημιουργούν ένα μεγάλο χάσμα ή τοποθετούν κάποιο διαχωριστικό όριο ανάμεσα στους νέους και τους μεγαλύτερους… Που φυλακίζουν τους νέους μέσα σε δεκαοχτώ ή και περισσότερα χρόνια υποταγής και εξάρτησης και τους κάνουν ένα κράμα δαπανηρής ενόχλησης, εύθραυστου θησαυρού, σκλάβου και « κατοικίδιου ζώου». 21
  •  Ο θεσμός αυτός δεν λειτουργεί καλά για πολλούς ανθρώπους και επομένως οι άνθρωποι για τους οποίους δεν λειτουργεί και τόσο καλά θα πρέπει να έχουν δικαίωμα να δοκιμάσουν κάτι άλλο. 33
  • Φαίνεται πως ο θεσμός της σύγχρονης οικογένειας ήταν ήδη για τα καλά πεθαμένος πολύ πριν αρχίσουν διάφοροι να τον κατακρίνουν ή να τον υπερασπίζονται. Δεν υπερασπιζόμαστε με επιμονή αυτά που έχουν πραγματική αξία για τη ζωή μας… Αυτά που υπερασπιζόμαστε με ζέση είναι εκείνα που πιστεύουμε ότι θα πρέπει να εκτιμούμε ιδιαίτερα αλλά κατά βάθος ξέρουμε ή φοβόμαστε ότι δεν τα εκτιμούμε. Μόνο όταν οι θεσμοί μας (σαν τα σώματά μας) γίνονται ιδιαίτερα ελαττωματικοί σταματάμε να θεωρούμε δεδομένη την αξία και τη σωστή λειτουργία τους. 28
  • Εκείνες ακριβώς οι γυναίκες που αισθάνονται ότι έχουν ελάχιστο έλεγχο της ζωής τους χρειάζονται περισσότερο να ελέγχουν τη ζωή των παιδιών τους. 36
  • Υπάρχουν αρκετές ενδείξεις σύμφωνα με τις οποίες η σύγχρονη οικογένεια-πυρήνας δεν είναι μόνον η πηγή των σοβαρότερων προβλημάτων για τους περισσότερους ανθρώπους αλλά και κάτι που καταρρέει με διάφορους τρόπους ή μεταβάλλεται και παίρνει νέες μορφές. 40
  • Μια έκφραση της μόδας είναι «ο ανταγωνισμός ανάμεσα στα αδέρφια… Επειδή τα επιθυμούμενα και αναγκαία, δηλαδή η προσοχή, το ενδιαφέρον, η συμβουλή, η συντροφιά, η προστασία είναι πράματα που δεν αφθονούν. Γιατί; Επειδή υπάρχουν μόνο οι γονείς που μπορούν να τα προσφέρουν. 46
  • Οι περισσότεροι ενήλικοι δε συμπεριφέρονται στα παιδιά όπως οι άνθρωποι που βρίσκονται με άλλους που τους συμπαθούν. Απεναντίας, είναι αγχώδεις, ευέξαπτοι, ανυπόμονοι,  ψάχνουν να βρουν σφάλματα και συνήθως τα βρίσκουν. Δεν υπάρχει κανενός είδους άνεση, πόσο μάλλον χαρά. 58
  •  Η σύγχρονη παιδική ηλικία αποτελεί ιδιαίτερο συναισθηματικό και οικονομικό βάρος. Κι όσο μεγαλύτερο γίνεται αυτό το βάρος, πέρα κι από την πιο ξέφρενη φαντασία ακόμα, τόσο πιο επίμονα διδάσκονται οι γονείς ότι  είναι καθήκον τους να αγαπούν τα παιδιά τους και τα παιδιά ότι είναι καθήκον τους να αγαπούν τους γονείς τους. 63
  • Εκείνος που έχει κάνει έργο ζωής το να βοηθάει τους άλλους χρειάζεται και πρέπει να έχει στη διάθεσή του άλλους που έχουν ανάγκη από τη βοήθειά του… Κανένας δεν είναι περισσότερο αβοήθητος, δε νιώθει περισσότερο θύμα από κείνον που δεν μπορεί ούτε να διαλέξει, ούτε να αλλάξει, αλλά ούτε και να ξεφύγει από τους προστάτες του. 73
  • Πώς γίνεται να προσπαθεί κανείς για χρόνια να εξουδετερώσει την περιέργεια των παιδιών, να τους διδάσκει να τη φοβούνται και να δυσπιστούν γι αυτή σαν κάτι που μπορεί να τους δημιουργήσει προβλήματα και ύστερα να περιμένει ότι θα είναι πρόθυμα για μάθηση;81
  •  Οι νέοι διδάσκονται, ενμέρει από αυτά που τους λέμε, ενμέρει από τον τρόπο με τον οποίο τους αντιμετωπίζουμε, να θεωρούν τον εαυτό τους ανεύθυνο, ανίκανο, άπειρο, ανόητο και μέτριο. Πράγμα που προσδιορίζει βασικά το τι είναι η παιδική ηλικία, το τι κάνει και ποιο σκοπό εξυπηρετεί. 82
  •  Αν παραιτηθούμε από τα συμφέροντα που έχουμε επενδύσει στην εξάρτηση και την ανικανότητα των παιδιών δεν θα καταφέρουν πολύ πιο γρήγορα να γίνουν ανεξάρτητα και ικανά; Θα πρέπει να τους δώσουμε αυτή την ευκαιρία. 92
  • Έχουμε τρομαχτική ανάγκη γι αυτά τα αντικείμενα αγάπης. Είναι πολύ οδυνηρό να διαθέτουμε περισσότερη αγάπη απ’ ό,τι ανθρώπους στους οποίους να μπορούμε να την προσφέρουμε. 97
  • Κανένας δεν μπορεί να αποδεχτεί με όλη του την καρδιά και να καλοδεχτεί την αγάπη αν δεν έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να την αρνηθεί. Κανένας δεν μπορεί να προσφέρει ελεύθερα αγάπη αν δεν έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να αρνηθεί να την προσφέρει. 100
  • (το μωρό)Δεν ξέρει και δε νοιάζεται για το αν μ’ αρέσει ή όχι, δεν περπατάει για να εξασφαλίσει την επιδοκιμασία ή την ευτυχία τη δική μου ή των γονέων του, αλλά τη δική του. Είναι το δικό του έργο και πρωταγωνιστεί αυτό. Μην προσπαθείς να το κάνεις να παίξει ένα ρόλο στο δικό σου έργο. Άστο μονάχο του να τα βγάλει πέρα με τη δουλειά που ξεκίνησε. 110
  • Τα παιδιά δεν θέλουν να μην είναι αυτάρκη όπως δεν θέλουν να μην έχουν γνώσεις. Θέλουν να μάθουν να κάνουν και μάλιστα καλά, όλα όσα κάνουν οι μεγαλύτεροι άνθρωποι γύρω τους. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο απογοητεύονται τόσο γρήγορα από το σχολείο. Εκεί σπάνια έχουν την ευκαιρία να μάθουν κάτι σημαντικό ή να κάνουν κάτι που να αξίζει πραγματικά. 111
  •  Όταν θεωρούμε τα παιδιά χαριτωμένα τα αντιμετωπίζουμε κάνοντας μια αφαίρεση και τα εξιδανικεύουμε, τα κρίνουμε, τα εκμεταλλευόμαστε και το χειρότερο τα διδάσκουμε να μας εκμεταλλεύονται τόσο εμάς ,όσο και τον εαυτό τους, να πουλάνε τον εαυτό τους με αντάλλαγμα χαμόγελα κι ένα σωρό άλλα πράματα.  120
  • Η κοινωνική ζωή των παιδιών ακόμα και των πολύ μικρών δεν διαφέρει και τόσο από την κοινωνική ζωή των ενηλίκων. Ο «κόσμος των παιδιών» δεν είναι παράδεισος. 136
  •  Χρειάζεται να έχει το δικαίωμα να αποφύγει να βιώσει τις εμπειρίες εκείνες που έχουν αντίθετα αποτελέσματα, τις εμπειρίες που κυριαρχούν στην καθημερινή ζωή των περισσότερων παιδιών- την εμπειρία του τρόμου, της ταπείνωσης, της περιφρόνησης, του μόνιμου άγχους, της εξαπάτησης, της έλλειψης εμπιστοσύνης, της αποστέρησης από κάθε δυνατότητα επιλογής, του εξαναγκασμού, της υπερφόρτωσης της ζωής με χωρίς νόημα, μονότονη και αποτροπιαστική εργασία-δουλεία. Πράγμα όμως που το χρειαζόμαστε όλοι μας, στο μέτρο που η έλλειψή του μας κάνει ήδη να αρρωσταίνουμε.138